|
Baş
dönmesi ve denge bozukluğu özellikle orta ve ileri yaş
gruplarında oldukça sık görülmektedir. Baş dönmesi ve denge
bozukluğunun birçok farklı nedeni olabilmesine rağmen yaklaşık
yarıya yakını vestibüler sistem fonksiyon bozukluklarına bağlı
olarak ortaya çıkar. Vestibüler sistem bozuklukları ayrıca
sersemlik hissi, uçuyormuş hissi, sallanma hissi ve görme
bulanıklıkları gibi yakınmalara yol açabilmekte, hastaların
günlük yaşam aktivitelerini önemli oranda etkilemektedir.
Vestibüler sistem bozuklukları yaygın olarak merkezi ve
periferik vestibüler sistem bozuklukları olarak 2 grup altında
toplanmaktadır. Periferik ve merkezi vestibüler sistem
bozukluklarının her ikisinde de sersemlik hissi, denge
bozukluğu, kusma, yürüyüş bozuklukları gibi anormallikler
görünmekle beraber merkezi vestibüler sistem bozukluklarında ek
olarak kol ve bacaklarda güçsüzlük veya yüzde güçsüzlük gibi
nörolojik bulgular da ortaya çıkar.
Vestibüler sistem bozukluklarında cerrahi ya da ilaç tedavisi
ile kısmen bir iyilik sağlanabilmektedir, bu bozuklukların
tedavisinde tam olarak etkinliği kanıtlanmış bir tedavi yoktur.
Bununla beraber son yıllarda vestibüler rehabilitasyona karşı
artan ilgi, bu tedaviyi en önemli vestibüler bozukluk
tedavilerinden birisi durumuna getirmiştir. Vestibüler sistem
rehabilitasyon tedavisi; baş dönmesi yakınmalarının azaltılması,
denge bozukluğunun düzeltilmesi ve kişinin normal hayatına
dönmesini amaçlayan egzersize dayalı bir tedavidir.
Denge bozukluğu veya baş dönmesi olan bir hastanın vestibüler
sistem rehabilitasyonundan fayda görüp görmeyeceği bu konuda
uzmanlaşmış hekimlerin muayeneleri ve bir dizi tetkik ile
değerlendirilir. Benign paroksismal pozizyonel vertigo olanlar (BPPV),
vestibüler sistem ile ilgili cerrahi operasyon geçirmiş olanlar,
Meniere Hastalığı nedeniyle intratimpanik aminoglikozid
enjeksiyonu yapılmış hastalar ya da kafa travması sonrası
vestibüler fonksiyon bozukluğu gelişmiş olan hastalar bu tedavi
için aday grubu oluştururlar. Genellikle yaşlı hastalarda bir
çok nedene bağlı olarak ortaya çıkan denge bozukluklarında da
vestibüler rehabilitasyon en iyi tedavi seçeneklerinden birisi
olarak kabul edilmektedir. Vestibüler bozuklukların akut
döneminde ve santral vestibüler bozukluklarda tedavinin fayda
sağlama oranı düşüktür. Ayrıca psikolojik bozukluğu ya da
ikincil kazanımı olan hastalarda tedaviye yanıt alınamamaktadır.
Dr.Hava Dönmez Keklikoğlu
Kaynaklar:
1.
Susin A, Ünlü Z. Vsetibüler bozukluklar ve
rehabilitasyonu. Romatizma 2004;1: 61-72
2.
Giray M, Kirazli Y, Karapolat H, Çelebisoy N, Bilgen C,
Kirazli T. Short-Term Effects of
Vestibular Rehabilitation in Patients
With Chronic Unilateral Vestibular
Dysfunction: A Randomized
Controlled Study.
Arch Phys Med Rehabil 2009; 90:1325-31.
3.
Hall DC, Cox LC. The Role of Vestibular Rehabilitation in
the Balance Disorder Patient. Otolaryngol Clin N Am 2009,
42:161–169.
|